Pagina d'avant Pagina d'apres Ensenhador


5 Las sopas.

"La sopa, quo era fach dos còps per setmana, l'ivern quand 'la se gardava. L'estiu, ilhs devian benleu ne'n far pus sovent. Ilhs fasian quò-quí a la cramilhiera, dins la granda marmita. Quand lo cubercle ne barrava pas bien, quo avia gost de fumada sovent. Perque vos atz veüt coma quo es, quò fai una encòcha. Alòrs mai que d'un còp avecque la flama, deus còps quò n'era pas bien cuberclat, o si ilhs avian besuenh d'ubrir, alòrs quò 'trapava la sopa. 'Ò! quo a bien gost de fumada!' Quò fasia un gost de mai a la sopa." (G. B.)

Quand i avia pas de vianda dins la sopa, ilhs la fricassavan. "Puei la fricassavan, quela sopa. Ilhs metian deus grilhons dedins." (G. B.) Quo es a dire, ilhs metian lo jus de lard fondut, e aprep, n'i a que viravan los grilhons, n'i a d'autres que los laissavan dins la sopa.

"Quand i avia deus petits, ilhs volian tot lo temps minjar los grilhons de la sopa. Alòrs avecque una gorjada de pan, quo era bon, queu restant de lard quí, quo era rosseu. E puei quò fasia desjà minjar 'na gorjada de pan, per çò que mai que d'un còp, ilhs iò viravan per miegjorn." (G. B.)

Minjavan la sopa dos còps per jorn e la trempavan.

 

paleta/palau - topin - topin de sopa

Paleta / Palau (per virar las crespas sus la galetiera) - topin per tener lo café o l'aiga au chaud

topin de sopa (emb doas berlas)

 

La sopa de citron:

"Las citrolhas, quo es los "potirons", los citrons rosseus, quo es special quilhs machens, mas dins lo temps, quo era bien deus citrons qu'ilhs balhavan a las bestias. La sopa de citron, atencion, quo era una autra sopa. Alòrs, de temps en temps l'ivern, que l'autre legume era gelat, ilhs metian 'na trencha de citron dins la sopa e ilhs minjavan la charn! Quo era dins la sopa de legumes, ils metian un quartier de citron en plus. Ilhs metian pas de porrat surament, per çò que quo auria enlevat lo gost deu citron; ilhs metian de las pomarterras. E aprep lo restant, lo legume, quilhs que iò aimavan, ne'n minjavan, e lo restant deus legumes de sopa, quò 'nava aus pòrcs." (G. B.)

Sopa a l'onhon ò sopa de lard:

"Fasien bien fricassar deu lard. Ilhs viraven los grilhons. Ilhs copaven deus onhons a lamelas. Ilhs metien los onhons bien frire dedins; e puei ilhs metiaven de l'aiga, de la sau, deu poibre, e quò fasia de la sopa a l'onhon. Aprep, ilhs fasien la trempada de las lechas de pan qu'ilhs metién dedins." (S. B.)

Sopa de lach:

"Quante nos n'aviam de tròp de lach, au luòch de lo fotre lai, de lo balhar aus chins - n'i avia pas de lachiers dins lo temps que passavan quí - que ne'n faire? Quò ne valia pas lo còp de ne faire deus fromatges, autrament los fromatges ne prenian pas bien. Alòrs òm fasia de la sopa de lach. Quò empluiava lo lach, quo era bien bon. Òm fai bulhir son lach, òm lo met dins una sopiera, e puei vos lo salatz. E puei vos versatz sur vòstre pan quí, e veicí de la sopa de lach." (J. R.)

Sopa au chaul vert (la brejauda):

"Quo es lo chaul forratgier. Quante ilhs començavan a estre bons quí, que las fuelhas eran vertas quí, òm chausissia totjorn las pus bravas; e puei alòrs òm lor enlevava los cròs e puei òm las copava a petits bocins entau longs (L. R.) - quo era lo vrai repast deu paisan quò-quí, la sopa au chaul vert (J. R.) - oc-es, a là ma paubra!ò là là! l'ivern quí, quante i avia una andolha a metre dedins, un bocin de salat, una farça, iu aimava tant lo chaul que tota la resta me. Podiatz bien metre quauquas pomarterras dedins, avecque quilhs chauls verts. E ben "mon vieux", quo era bon!" (L. R.) N'i a que fan la sopa a l'andolha, o la sopa de salat, coma una autra sopa, avecque de las fuelhas de chaul pomat, de las caròtas, deus porrats e deu rutabagà.

Sopa a la tomata:

"Iu mete ma saussa tomata dins deus fiòlons - deus fiòlons qu'òm 'chapta de la biera - bien bochats. Iu vau querre un fiòlon, iu emplisse ma marmita d'aiga, iu mete quí dedins, e puei iu iò fau bulhir, ma tomata avecque mon aiga, tot. Si iu vòle espessir, per mainatjar mon vermicele, iu vau prener quatre o cinc pomarterras qu'iu fau cueire avecque ma sopa e mas tomatas que son dedins. Quò cuei tot. Quante iu veie que mas pomarterras son cuechas, iu fau mon fricasson. Iu mete dos petits grilhons qu'iu fau fondre avecque un petit mijon d'òli. Iu los enleve, e i' ai una eschalòta de copada, iu la mete dins mon fricasson. Iu mete dins ma marmita. Quo es bien chaud, quò frijola quí. Quo es quò-quí que balha lo bon gost, lo fricasson. E puei aprep, i' esbolhe bien mas pomarterras dins la marmita quí, davant lo fuòc totjorn, e iu vau querre mon vermicele. Iu mete mon vermicele dedins, iu veie a pus prep quò que quò fau, i' ai l'abituda. Iu lo laisse cueire quí, vos satz, quò ne cuei pas bien longtemps lo vermicele, quo es tòst cuech. E ben iu cule quí, ma chause, iu poibre un petit mijon a la cima. E ben eu [son òme] ne'n minjaria tots los jorns, tots los jorns de quela sopa, e 'l'es bona!" (L. R.)

La sopa a la borriqueta:

Massatz 'na petite pinçada de vinheta. La fasatz fricassar dins vòstra marmita. Puei quante 'l'es bien fricassada, botjatz de l'aiga dessur, la quantitat que vòletz per far vòstra sopa. Salatz, poibratz. Botatz la clara d'un uòu dins la sopa e braçatz bien. Desmelatz la rossa dins un bòl avecque un petit de bolhon. Podetz metre deu vermicele, o ben de las pomarterras per iò espessir, e laissar cueire. Quante quo es cuech, tuatz lo fuòc. Voidatz vòstra rossa dins la sopa, e braçatz bien per pas la far bretonar.

La sopa blanchida:

Quo es quò mesma, mas sens vinheta, ni vermicele o pomarterras. N'òm la trempa. L'es bona per los estomacs malates. "Quo es leugier. Quo era bon a l'estomac quante quauqu'uns son malates. I' era estada talament malata, quante i' avia dietz sept ans, alòrs ilhs me portavan totjorn quela sopa blanchida." (L. R.)

La sopa de bulhit:

"La sopa de bulhit, quo es lo flanchet, o deu bulhit de buòu, o deu bulhit de vedeu." (S. B.)

La sopa au jarron de vedeu:

"I' ai veüt per las baterias, i' era plan urosa quante quò batia, per minjar de la sopa e deu jarron de vedeu e de la peitrena." (L. R.) Òm met cueire de las caròtas, deu porrat e deu rutabagà avecque lo vedeu, mas pas de pomarterras.

La sopa de bulhit de buòu:

"Quo es sie deu jarret, sie un bocin de còsta. Alòrs quí, iu mete pas de chaul, iu mete caròta, porrat, onhon, pustòt, avecque deus claus de giròfle e rutabagà." (S. B.)


Pagina d'avant Pagina d'apres Ensenhador